3,644 views
پرطرفدار
این ماه
Masoud Sadeghloo – Nazdiki Be Man
Nazdiki Be Man Masoud Sadeghloo
تهران سانگ همیشه در کنار شماست!
کافیست فقط اپلکیشن ما را دانلود کرده و در موبایل خود نصب کنید
ثبت شده در ستاد ساماندهی جمهوری اسلامی ایران
تاملی بر زندگی محمد خرمشاهی طنز نویس

درنگی بر فعالیت های «محمّد خرمشاهی»، طنزپردازی که در 103 سالگی درگذشت

 

 

 

تهران سانگ و به نقل از موسیقی 2002

روز 23 فروردین ماه، «محمّد خرمشاهی»، طنزپرداز پیشکسوت در سنّ 103 سالگی در اثر سکتۀ مغزی درگذشت.

محمّد خرمشاهی سالها جزء نویسندگان ثابت برنامۀ معروف فکاهی رادیویی «صبح جمعه با شما» بود. بعضی از اشعار او معروفیّت بسیاری پیدا کردند؛ ازجمله این بیت شعر اوکه سالها منوچهر نوذری و پریچهر بهروان با آن برنامۀ صبح جمعه با شما را آغاز می کردند: «زحقّ توفیق خدمت خواستم، دل گفت پنهانی – چه توفیقی از این بهتر که خلقی را بخندانی.»

روزنامۀ "کیهان" دربارۀ درگذشت این شاعر نوشت: خرمشاهی که یکی از شاعران طنز مشهور معاصر ادبیات فارسی بود در سال 1293 در دوزج خرقان از توابع ساوه به دنیا آمد. از دوران نوجوانی سرودن شعر طنز را آغاز کرد. به گفتۀ خودش اولین شعرش، حدود 90 سال قبل در نشریه «حبل المتین» در کشور هندوستان چاپ شد. وی با نشریات طنز و فکاهی از جمله توفیق، خورجین، گل‌آقا و ملون همکاری داشت. نکتۀ قابل توجه اینکه برخی از سروده‌های وی تبدیل به ضرب المثل شده است؛ مثل «در خانۀ ما رونق اگر نیست صفا هست» و «چوب خدا صدا ندارد» حاصل خلاقیت و ذوق ادبی خرمشاهی بودند که به بخشی از زبان و گفتار روزمره مردم ایران تبدیل شدند.

وی از سال 73 به روزنامه کیهان آمد و تا 15 سال، ستون شعر طنز میلاد را هر روز در این روزنامه منتشر می‌کرد. وی در این اشعار به مسائل سیاسی و اجتماعی می‌پرداخت. خرمشاهی درباره علاقه اش به همکاری با کیهان گفته بود: «می خواهم فقط در خدمت اسلام و انقلاب باشم و برای مردمی که جان بر کف در برابر جهانخواران ایستاده اند، شعر بسرایم.»

"حسین شریعتمداری"، مدیرمسئول کیهان درباره همکاری خرمشاهی با این روزنامه نوشته بود:«خریداران بسیاری داشت با امکانات فراوانی که در اختیارش می‌گذاشتند، مخصوصا می‌دانستیم اهالی قبیله تزویر و آنان که دلشان بیرون از مرزها می‌تپد حضورش را در کیهان خوش نمی‌داشتند… پرسیدیم؛ هفته‌ای یا ماهی یک بار؟ پاسخش به شوخی شبیه بود؛ هر روز… آخر چگونه ممکن است؟ مگر می‌شود که یک شاعر، همه روزه سروده‌ای داشته باشد و سوژه‌ها نیز به روز بوده و تکراری نباشد؟!… و با حیرتی آمیخته به تحسین شاهد بودیم که چنان بود و همان شد.»

خرمشاهی همچنین درباره اینکه چرا تخلص شعری «میلاد» را برای انتشار اشعارش در کیهان برگزیده است، گفته بود: «ورودم به کیهان را تولد دوباره‌ای می‌دانم، از این رو نام «میلاد» را برگزیدم.»

خرمشاهی همچنین خاطره قابل تأملی را از برخورد دولت موسوم به اصلاحات بیان کرده بود. وی در گفت وگو با نشریه «عصر اندیشه» گفته بود: « این اتفاق مربوط به زمانی است که آقای خاتمی رئیس جمهور بود. به من پیشنهاد شد که در جشنواره مطبوعات شرکت کنم. قرار بود نفر اول طنز پردازی مشخص و به شاعرش جایزه اهدا شود. البته من در ابتدا مقاومت کردم و نمی خواستم در جشنواره شرکت کنم، اما به اصرار آقای صفار هرندی ( سردبیر وقت روزنامه کیهان ) قبول کردم و آثار خود را به جشنواره فرستادم. بعد از یک هفته به من تلفن شد که شما برنده شدید، اما چند شب بعد معلوم شد که در اسامی دست بردند و خانم « رویا صدر » برنده اعلام شدند. اطمینان دارم در طول تاریخ دنیا در حق هیچ شاعری به اندازه من حق کشی نشده است.»از محمد خرمشاهی چند جلد کتاب به یادگار مانده که برخی از آن‌ها عبارتند از: «دیوان خرم»، «شیخ شنگول»، «دنیای شادی‌ها» و «مجموعه گل‌ها».

"پیام فضلی نژاد" در صفحۀ اینستاگرام خود درباره محمّد خرمشاهی نوشت: محمّد خرمشاهى، از مشهورترین طنز پردازان معاصر که ضرب‌المثل‌های مشهوری از او به یادگار مانده، امروز پس از یک سده زندگی پرحادثه ما را در غم فقدانِ نهاد ناآرام خود گذاشت و درگذشت.

او نمونه بی‌بدیل از هنرمندانی بود که بی‌مزد و منتی هنر خود را عرضه می‌کرد و در طول نزدیک به یک سده فعالیت، استقلال فکری خود را به هیچ دار و دسته اى نفروخت و برای همین نیز، در تنگدستی و عزلت از دنیا رفت.

خرمشاهی از سال ١٣٩٣ همکار مجله عصراندیشه بود. او آثار نظم و نثر فراوانی در روزنامه توفیق و مجله گل آقا داشت و نزدیک به ٩٠ سال با ٩٠ اسم مستعار شعر گفت و نوشت. نخستین شعرش در روزنامه «حبل المتین» هند چاپ شد و از آن هنگام تا امروز نزدیک به ٢٠٠٠ضرب المثل ولطیفه خلق کرده که در ذهن و خاطره مردم ایران ماندگار شده است: «در کلبۀ ما رونق اگر نیست صفا هست هر جا که صفا هست در آن نور خدا هست» ‎

مشهورترین طنزپردازان و شاعران معاصر ایرانی مانند «عمران صلاحی»، «کیومرث صابرى فومنى»،«ابوالقاسم حالت»، «هادی خرسندی» و ….دوره اى را نزد خرمشاهى شاگردى کرده اند. او از مؤسسان حزب خران است و از سال ١٣٣۶ پشت روزنامه «توفیق» نوشته می شد: «توفیق روزنامه اى ملى و مستقل است که به هیچ حزب و جمعیتی بستگى ندارد و ارگان حزب رسمىِ خران، وابسته نبودن این روزنامه را به گروه های سیاسى یادآور می شود» ‎استاد خرمشاهی ٧٠ سال پیش براى نخستین بار «شعر جدول» را طراحى کرد که در روزنامه اطلاعات به چاپ رسید. از او کتاب های «شیخ شنگول»، «دنیاى شادى ها»، «مجموعه گل ها» و «دیوان خرم» منتشر شده است.
‎خرمشاهی را عبید زاکانى معاصر نامیده اند.

آخرین حضور رسانه اى او در جشن موسیقى و اندیشه بود که مهرماه ١٣٩۵ پیش از استعفاى من از سردبیرى مجله عصر اندیشه در فرهنگسراى اندیشه برگزار شد. برای من که بخت یارم بود تا نزدیک به بیست سال از او بیاموزم، درگذشت استاد خرمشاهی جانکاه است. گرچه با مرگ او یک الگوی طلاییِ کم‌شناخته شده در هنر و ادبیات از ما گرفته شد، اما امیدواریم متولیان فرهنگ و هنر کشورمان به ترویج روح آزاده و جان شیفته چنین هنرمندان کم‌یابی بپردازند.

 

نظرات کاربران
نام شما
ایمیل شما

همه آثار مادی و معنوی سایت نزد تهران سانگ محفوظ می باشد.